مسجد ۷۲ تن مشهد با نام آرامگاه میر غیاث الدین ملک شاه شناخته میشود. این بنا که در این مطلب از زدفلای بررسیاش میکنیم، از آثار دوره تیموری و ثبتشده در فهرست آثار ملی ایران است.
اطلاعات ضروری و مهم
| عنوان | اطلاعات |
| نامهای دیگر | آرامگاه میر غیاث الدین ملک شاه، مسجد شاه |
| موقعیت | ایران، استان خراسان رضوی، مشهد، خیابان خسروی، ابتدای بازار بزرگ |
| محدوده | ناحیه سرشور، مجاورت ضلع جنوب غربی حرم |
| فاصله تا حرم | فاصله کم تا حرم مطهر امام رضا (ع) |
| مدت زمان بازدید | ۱ تا ۲ ساعت |
| هزینه بازدید | رایگان |
| تاریخ ثبت ملی | ۱۸ تیر ۱۳۱۱ |
| شماره ثبت | ۱۸۶ |
| دوره تاریخی | تیموری (دوره میرزا شاهرخ) |
| سال احداث بنا بر مزار | ۸۵۵ هجری قمری |
| تاریخ در بقعه | ۱۱۵۵ هجری قمری |
مسجد ۷۲ تن تاریخی مشهد کجاست؟
مسجد ۷۲ تن مشهد در ناحیه سرشور شهر مشهد قرار دارد. آدرس دقیق آن خیابان خسروی، ابتدای بازار بزرگ و در مجاورت ضلع جنوب غربی حرم مطهر امام رضا (ع) است.
دسترسی از محدوده حرم بهصورت پیاده امکانپذیر است.
معرفی مسجد ۷۲ تن مشهد
مسجد ۷۲ تن مشهد ابتدا مقبره امیر غیاث الدین ملک شاه از امرای دربار تیمور گورکانی بود. پنج سال پس از وفات او در سال ۸۵۵ هجری قمری، این بنا بر مزارش احداث شد و بعدها کاربری مسجد گرفت.
این بنا آخرین آثار دوره میرزا شاهرخ محسوب میشود و شامل بقعه، گنبد دوپوش، ایوان و دو مناره است.
ابعاد و ساختار بنا
| بخش | ابعاد / مشخصات |
| ابعاد کلی بنا | حدود ۲۰×۳۳ متر |
| مساحت تقریبی | حدود ۶۶۰ متر مربع |
| عرض ایوان | ۴٫۹۵ متر |
| عمق ایوان | ۴٫۲۰ متر |
| ارتفاع ایوان تا بام | ۹٫۴۰ متر |
| ارتفاع گنبد تا کف | حدود ۱۷٫۴۰ متر |
| ارتفاع باقیمانده مناره شمالی | ۲۰ متر |
| ارتفاع باقیمانده مناره جنوبی | ۱۵٫۴۰ متر |
| ارتفاع ازاره داخلی | ۱٫۴۵ متر |
| عرض کتیبه داخلی | ۲۴ سانتیمتر |
| ابعاد قبر سرداب | ۵۶×۱۹۰ سانتیمتر |
| ابعاد سرداب | ۳٫۶۰×۳٫۶۰ متر |
ویژگیهای معماری مسجد ۷۲ تن مشهد
نمای ایوان، غرفهها و منارهها دارای کاشی معرق دوره تیموری و صفوی است. بخش زیادی از کاشیها آسیب دیده و قسمتهایی باقی مانده است.
ازاره بنا در اصل از سنگ بوده است. در پایه راست ایوان، خوانچه معرق به عرض ۶۴ و طول ۱۱۰ سانتیمتر قرار دارد و نام معمار «عمل بن شمس الدین محمد تبریز» در کتیبه آن ذکر شده است.
در بالای ایوان، کتیبهای با تاریخ ۸۵۵ هجری قمری وجود دارد. متن کتیبه شامل عبارت «لل الامیر ملکشاه اعرج اللّه معارج دولته فی سنة خمس و خمسین و ثمانماة الهجریه» است.
در ساقه گنبد با خط کوفی جمله «البقا لله» تکرار شده است.
بقعه و فضای داخلی
داخل بقعه دارای کاشیکاری مسدس سبز سیر است. در مرکز هر قطعه، نقش زرین و کلمه «علی» سه بار تکرار شده است.
کتیبه داخلی شامل شانزده بیت از مناجات حضرت علی (ع) است. زمینه کاشی سبز سیر و خط ثلث با کاشی تغاری سیر و عسلی اجرا شده است.
در زیر بقعه، سردابی به ابعاد ۳٫۶۰ در ۳٫۶۰ متر کشف شده است. در این فضا قبری به ابعاد ۵۶ در ۱۹۰ سانتیمتر وجود دارد که احتمال داده میشود متعلق به امیر ملک شاه باشد. سه قبر دیگر در اطراف آن قرار دارد و فاقد لوح سنگی هستند.
در طرفین بقعه سه رواق ساخته شده است. جلوی رواقهای شمالی و جنوبی دارای کاشیکاری است.
جمعبندی
مسجد ۷۲ تن مشهد از بناهای ثبت ملی ایران با شماره ۱۸۶ است. بازدید از این بنا رایگان بوده و در محدوده بازار بزرگ و نزدیک حرم مطهر امام رضا (ع) قرار دارد.
دیدگاهتان را بنویسید