خانه کوزه کنانی مشهد کجاست؛ آدرس + اطلاعات 

خانه کوزه کنانی مشهد بنای دوره قاجار در محله چهارباغ است. کاربری فعلی بنا موزه مشروطیت است و با نام حسینیه فروشانی‌ها هم شناخته می‌شود. در ادامه این مطلب از زدفلای همراه ما باشید.

اطلاعات ضروری و مهم

خانه کوزه کنانی مشهد کجاست؟

خانه کوزه کنانی مشهد در خیابان شیرازی و محله تاریخی چهارباغ قرار دارد. مسیر دسترسی از خیابان شیرازی به کوچه چهارباغ و سپس کوچه پنجه است. فاصله بنا تا باب‌الجواد حرم امام رضا حدود ۳۰ متر اعلام شده است.

تاریخچه خانه کوزه کنانی مشهد

خانه ابتدا متعلق به مرحوم حاج کوزه کنانی از تجار مشهد بود. از سال ۱۳۱۶ تا چند سال بعد کاربری کنسولگری روسیه داشته و پس از آن به عنوان کنسولگری آمریکا استفاده شده است.

در دوران مشروطه حضور چهره‌هایی مانند باقرخان، ستارخان، ثقه‌الاسلام تبریزی و حاجی میرزا آقافرشی به همراه حاج مهدی کوزه کنانی در این خانه ذکر شده است. اقامت آیت‌الله بروجردی در سفرهای مشهد و اقامت حدود یک‌ماهه رضاشاه نیز در همین روایت‌ها آمده است.

در سال ۱۳۲۲ شمسی ساختمان توسط حاج آقای کوزه کنانی از آمریکایی‌ها خریداری شد. پس از فوت او ساختمان به هیأت مذهبی خمینی‌شهر فروخته شد. مالک فعلی موسسه خیریه امام رضا (ع) فروشانی‌های خمینی‌شهر اصفهان معرفی شده و از بنا به عنوان موزه مشروطیت استفاده می‌شود.

معماری خانه کوزه کنانی مشهد

معماری بنا ترکیبی از سبک ایرانی و اروپایی معرفی شده است. ورودی از طریق هشتی با بدنه آجری و پوشش کاربندی انجام می‌شود. جبهه اصلی ساختمان در بخش‌های شمال و غرب شکل گرفته است.

ساختار کلی بنا شامل دو بخش شمالی و جنوبی است. بخش جنوبی یک زیرزمین و یک ساختمان یک‌طبقه دارد. ساختمان شمالی سه‌طبقه است و از میانه به دو قسمت متقارن غربی و شرقی تقسیم می‌شود.

تزئینات بنا عمدتاً آجری است. استفاده از سرستون‌های تقلیدی با الگوگیری از معماری کلاسیک یونانی و رومی در توصیف بنا آمده است. درها چوبی و قدیمی هستند و کارایی آنها در متن منبع ذکر شده است.

ایوان‌ها و فضاهای داخلی خانه کوزه کنانی مشهد

در طبقه اول جبهه شمالی، تراس و مهتابی وجود دارد و اتاق‌های کناری به آن باز می‌شوند. ایوان اصلی بنا در سمت جنوب از هشت ستون با سرستون‌های گچی تشکیل شده است.

راه‌پله طبقه اول به دوم دارای دو ستون گرد با سرستون کورنتی است و سقف این بخش چوبی معرفی شده است. در بخش جنوبی طبقه اول، یک اتاق بزرگ با پنجره‌های ارسی رنگی ذکر شده است. دو ایوان جلوآمده در طبقه اول رو به حیاط قرار دارد.

موقعیت جغرافیایی و دسترسی

محله چهارباغ یکی از محلات قدیمی مشهد معرفی شده است. برای رسیدن به خانه کوزه کنانی مشهد مسیر پیشنهادی ورود از خیابان شیرازی به کوچه چهارباغ و سپس کوچه پنجه است. نزدیکی ۳۰ متری تا باب‌الجواد، دسترسی پیاده از محدوده حرم را ممکن می‌کند.

وضعیت فعلی و چالش‌های حفاظتی

در فروردین ۱۴۰۰ بخشی از بنا آسیب دیده است. نقل‌قول رسمی از میراث فرهنگی خراسان رضوی در متن منبع آمده که اصل بنا و معماری ارزشمند آن آسیب جدی ندیده است.

طرح مرمت، احیا و بازسازی کامل بنا با نظارت معاونت میراث فرهنگی در دست انجام معرفی شده است. همچنین اعلام شده هرگونه اقدام خارج از طرح مصوب مرمت، پیگرد قانونی دارد.

نقش موزه مشروطیت در خانه کوزه کنانی مشهد

بخشی از بنا به عنوان موزه مشروطیت استفاده می‌شود. این کاربری برای نمایش اسناد و موضوعات مرتبط با نهضت مشروطه و بازدید همزمان از معماری بنا ذکر شده است.

جمع‌بندی

خانه کوزه کنانی مشهد بنای قاجاری ساخته‌شده در ۱۲۴۷ شمسی است و با شماره ۹۲۵۲ در ۲۴ تیر ۱۳۸۲ ثبت ملی شده است. این خانه در خیابان شیرازی، کوچه چهارباغ، کوچه پنجه و در فاصله حدود ۳۰ متری باب‌الجواد حرم قرار دارد.

کاربری‌های تاریخی بنا شامل کنسولگری روسیه و آمریکا بوده و اکنون به عنوان موزه مشروطیت استفاده می‌شود. بنا دارای ۳ حیاط، ۲ ورودی و ۴۲ اتاق است و برنامه مرمت و احیا پس از آسیب فروردین ۱۴۰۰ در دست اجرا معرفی شده است.