خانه ملک مشهد؛ خانه‌ی تاریخیِ حاج حسین ملک و مرکز هنرهای سنتی + آدرس، ساعت بازدید و نکات

خانه ملک یادگارِ مردیه که بزرگ‌ترین واقفِ تاریخِ ایران لقب گرفته؛ حاج حسین‌آقا ملک. این عمارتِ قاجاری-پهلوی حالا خانه‌ای برای هنرهای سنتیه و داستانش به اندازه‌ی معماری‌اش جذابه. تو این مطلب از زدفلای می‌ریم سراغش.

اطلاعات ضروری و مهم

موقعیت روی نقشه و مسیریابی

موقعیتِ دقیقِ خانه ملک مشهد روی نقشه؛ با یه کلیک می‌تونی از جایی که هستی بهش مسیریابی کنی.

خانه ملک کجاست و چطوری بریم؟

خانه ملک در ضلع شرقیِ خیابان امام خمینی، سه‌راه دارایی و روبروی اداره‌ی داراییِ مشهد قرار داره. دسترسی باهاش راحته و می‌تونی بازدیدش رو با گشتِ شهری ترکیب کنی.

خانه‌ی حاج حسین ملک

این خونه متعلق به حاج حسین ملک، یکی از واقفان و مجموعه‌دارانِ بزرگِ ایران بود (همون کسی که کتابخانه و موزه‌ی ملکِ تهران رو وقف کرد). خونه با معماریِ اصیلِ ایرانی، حیاط و تزییناتِ زیباش، یه اثرِ تاریخیِ دیدنیه.

مرکز هنرهای سنتی

امروز خانه ملک به‌عنوان موزه و مرکز هنرهای سنتیِ میراث فرهنگیِ خراسان رضوی استفاده می‌شه. تو این خونه کارگاه‌های مختلفِ صنایع‌دستی (سفال و سرامیک، معرق، منبت، بافت فرش و گلیم، سوزن‌دوزی، تذهیب، مینیاتور و چرم) برگزار می‌شه و می‌تونی هنرمندان رو حینِ کار ببینی.

بهترین زمان بازدید

بهار و پاییز که هوای مشهد معتدله، بهترین فصله. ساعت بازدید شنبه تا پنج‌شنبه ۸ تا ۱۸ ست و روزهای تعطیل و سوگواری بسته‌ست.

چند تا نکته‌ی کاربردی

• هنرمندان رو حینِ کار تو کارگاه‌ها ببین.
• روزهای تعطیل بسته‌ست؛ شنبه تا پنج‌شنبه برو.
• به معماریِ اصیلِ خودِ خانه هم دقت کن.
• بازدید رایگانه.

خانه‌ی حاج حسین ملک با ترکیبِ معماریِ ایرانی-اروپایی و حمامِ ۱۲۷ متریِ زیرزمینی

خانه‌ی ملک به اواخرِ دوره‌ی قاجار برمی‌گرده و متعلق به «حاج حسین ملک»، یکی از ثروتمندترین تاجرانِ مشهده. حسین ملک در سالِ ۱۲۸۴ از تهران به مشهد منتقل شد و پس از در اختیار گرفتنِ ثروتِ پدری، به یکی از مهم‌ترین خیّرانِ این شهر تبدیل شد. نکته‌ی معماریِ کم‌ترشنیده‌ی این بنا اینه که در سبک، یه «معماریِ تلفیقی» محسوب می‌شه: نماها بر اساسِ معماریِ سنّتیِ ایرانی طراحی شدن، ولی نقشه‌های اجراییِ داخلی (پلانِ معماری) به سبکِ اروپایی پیاده شدن — یه ترکیبِ نادر که در اواخرِ قاجار رواج پیدا کرد. خانه دو طبقه‌ست و در طبقه‌ی اول، یه سالنِ پذیراییِ بزرگ با سقفِ شبکه‌بندیِ منقوش، و یه شومینه‌ی منقوشِ گچ‌بریِ زیبا قرار داره. هنگامِ ورود به حیاط، حوضی بزرگ و چندین باغچه‌ی کوچک می‌بینی. اما جالب‌ترین کشفِ معماریِ این خانه، یه حمامِ تاریخیه که در زیرِ زمینِ حیاط مدفون بوده و توسطِ باستان‌شناسان کشف شد — این حمامِ ۱۲۷ مترمربعی با تزییناتِ معماریِ اسلامیِ ظریف، جذابیتِ مخفیِ بناست.

یادگارِ بزرگ‌ترین واقفِ ایران

این خانه متعلق به حاج حسین‌آقا ملک بود؛ کسی که به‌عنوانِ بزرگ‌ترین واقفِ ایران شناخته می‌شه. او املاک و مستغلاتِ فراوانی در تهران و خراسان رو وقفِ امور خیر کرد؛ از جمله وقفِ حدودِ ۶۰ هزار هکتار زمینِ کشاورزی و باغ در خراسان به آستان قدس رضوی که بخشی از این موقوفات بین سال‌های ۱۳۱۶ تا ۱۳۴۰ واگذار شد.

معماریِ گذار از قاجار به پهلوی

خانه ملک در اواخرِ دوره‌ی قاجار و اوایلِ پهلوی ساخته شده و نمونه‌ی خوبیه از تلفیقِ معماریِ سنتیِ ایرانی با عناصرِ اروپایی؛ سبکی که در اون دورانِ گذار رواج داشت. همین ترکیب، فضای خاصی به بنا داده.

کاربریِ امروز

امروز خانه ملک به مرکزِ هنرهای سنتیِ سازمانِ میراث فرهنگی و خانه‌ی جهانگردیِ خراسان رضوی تبدیل شده؛ یعنی فقط یه بنای تاریخی نیست، محلی برای زنده نگه‌داشتنِ صنایع‌دستی و هنرهای سنتیه.

موقعیت و نکاتِ بازدید

خانه در خیابان امام خمینی (عدل خمینی) و روبه‌روی اداره‌ی دارایی قرار داره؛ در محدوده‌ی مرکزیِ شهر و نزدیکِ بناهای تاریخیِ دیگه. به جزئیاتِ تزییناتِ تلفیقی و حیاطِ خانه دقت کن و اگه به صنایع‌دستی علاقه داری، بخشِ هنرهای سنتی‌اش رو از دست نده.

اعتبار تصویر شاخص: ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY-SA 3.0.

نزدیکِ خانه ملک چه ببینیم؟

خانه ملک در خیابان امام خمینی و محدوده‌ی مرکزیِ شهره؛ در همین حوالی باغ ملی (نخستین پارکِ شهر)، باغ نادری (آرامگاهِ نادرشاه) و در فاصله‌ی کمی حرمِ مطهر قرار دارن. ترکیبِ خوبی برای یه گشتِ فرهنگیِ نیم‌روزه.

راهنمای بازدید

اگه به صنایع‌دستی و هنرهای سنتی علاقه داری، بخشِ مرکزِ هنرهای سنتیِ خانه رو از دست نده. به تلفیقِ معماریِ سنتی و اروپاییِ بنا دقت کن که یادگارِ دورانِ گذارِ قاجار به پهلویه. ساعتِ بازدید معمولاً در روزهای کاری و ساعاتِ اداری-فرهنگیه.

آخرین به‌روزرسانی: خرداد ۱۴۰۵