دیوار بزرگ گرگان (مار سرخ)؛ دومین دیوار دفاعیِ جهان از دوره‌ی ساسانی + نکات

دیوار بزرگ گرگان یکی از شگفت‌انگیزترین آثار مهندسیِ باستانیِ ایران و جهانه؛ یه دیوارِ دفاعیِ آجریِ عظیم به طولِ حدود ۲۰۰ کیلومتر که در دوره‌ی ساسانی برای دفاع در برابرِ مهاجمانِ شمالی ساخته شد. این دیوار که به «مار سرخ» هم معروفه، بعد از دیوار چین، دومین دیوار دفاعیِ بزرگِ جهان و نخستین دیوار آجریِ دنیاست. تو این مطلب از زدفلای کامل می‌ریم سراغش؛ از تاریخچه و سازه تا موقعیت و نکات.

اطلاعات ضروری و مهم

موقعیت روی نقشه و مسیریابی

موقعیتِ دقیقِ دیوار بزرگ گرگان روی نقشه؛ با یه کلیک می‌تونی از جایی که هستی بهش مسیریابی کنی.

دیوار گرگان کجاست و چطوری بریم؟

دیوار بزرگ گرگان در استان گلستان قرار داره و از کرانه‌های شرقیِ دریای خزر (ناحیه‌ی گمیشان) شروع می‌شه و تا کوه‌های شرقِ استان (شمالِ گنبدکاووس به سمت کلاله) ادامه پیدا می‌کنه. بخش‌هایی از دیوار قابلِ بازدیده؛ بهتره با راهنمای محلی بری.

دیواری به طولِ ۲۰۰ کیلومتر

این دیوار حدود ۲۰۰ کیلومتر طول داره و در دوره‌ی ساسانی (سده‌ی پنجم یا ششم میلادی) ساخته شد. هدفش دفاع در برابرِ هجومِ اقوامِ شمالی بود. در طولِ مسیر، ده‌ها قلعه و پادگانِ نظامی برای استقرارِ سربازان وجود داشت.

دومین دیوار دفاعیِ جهان

دیوار بزرگ گرگان بعد از دیوار چین، دومین دیوار دفاعیِ بزرگِ جهانه و چون از آجر ساخته شده، نخستین دیوار آجریِ دنیا به حساب میاد. به‌خاطر رنگِ آجرهاش، بهش «مار سرخ» هم می‌گن. این سازه نشون‌دهنده‌ی نبوغِ مهندسیِ دوره‌ی ساسانیه.

بهترین زمان بازدید

بهار و پاییز که هوای گلستان معتدله، بهترین فصله. چون محوطه باز و دشتیه، کلاه و آب همراهت باشه. با راهنمای محلی بازدید معنادارتره.

طول دیوار چگونه بازسازی شده؟

پژوهشگران با بررسی هوایی، ژئوفیزیک، کاوش و رد آجرها مسیر رو بازسازی می‌کنن؛ عدد طول حاصل دیدن یک دیوار پیوسته نیست. برای بازدید یک سایت دارای تابلو یا راهنما انتخاب کن و عکس بازسازی مسیر رو قبل از حضور ببین. مزرعه و کانال فضای زندگی مردمن و ورود به زمین خصوصی اجازه می‌خواد.

چند تا نکته‌ی کاربردی

• با راهنمای محلی برو؛ بخش‌های قابلِ بازدید رو می‌شناسن.
• کلاه، آب و کفش راحت همراهت باشه.
• به بقایای دیوار آسیب نزن (اثرِ باستانیه).
• بازدید از محوطه رایگانه.

۳۶ قلعه، خندق و کوره‌های آجرپزیِ کنارِ راه

دیوارِ مار سرخ یه دیوارِ تنها نبود؛ در طول این ۲۰۰ کیلومتر، حدودِ ۳۶ قلعه‌ی نظامی و سه برجِ نگهبانیِ با پلانِ مربع و مستطیل ساخته شده بود تا سربازان به‌صورتِ زنجیره‌ای از کلِ مسیر دفاع کنن. تأسیساتِ جانبیِ دیگری هم پشتِ دیوار جا گرفته بودن: خندق‌های دفاعی، کوره‌های آجرپزیِ متعدد (برای تأمینِ آجرِ خودِ دیوار و ساختمان‌ها)، سدِ کوچک و کانال‌های هدایتِ آب برای تأمینِ نیازِ پادگان‌ها. این مجموعه‌ی کامل از مهندسیِ نظامی و تدارکات نشون می‌ده که دیوار در واقع یه سامانه‌ی دفاعیِ تمام‌عیار بوده، نه فقط یه دیواره‌ی ساده. دیوار در ۲۹ تیرِ ۱۳۷۸ در فهرستِ آثار ملیِ ایران ثبت شد.

اعتبار تصویر شاخص: ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY-SA 3.0.