مسجد سپهسالار تهران (مدرسه عالی شهید مطهری)؛ شاهکارِ قاجاریِ بهارستان + آدرس و نکات
مسجد سپهسالار (مدرسه عالی شهید مطهری) یکی از باشکوهترین بناهای دورهی قاجاره؛ بزرگترین مسجد-مدرسهی تهران که با الهام از مسجد جامع اصفهان و مدرسهی چهارباغ ساخته شده و معماریِ چهارایوانی، کاشیکاریِ خیرهکننده و منارههای بلندش، اون رو به شاهکارِ بهارستان تبدیل کرده. تو این مطلب از زدفلای کامل میریم سراغش؛ از معماری و تاریخچه تا آدرس و نکات.
اطلاعات ضروری و مهم
| عنوان | اطلاعات |
|---|---|
| نام | مسجد و مدرسهی سپهسالار (مدرسه عالی شهید مطهری) |
| آدرس | تهران، ضلع جنوبشرقیِ میدان بهارستان، خیابان شهید مصطفی خمینی |
| دوره | قاجار |
| معماری | طرحِ چهارایوانی، با الهام از مسجد جامع اصفهان و ایاصوفیه |
| تزیینات | کاشیکاری، یزدیبندی، مقرنس، کاسهبندی |
| منارهها | چند مناره؛ بلندترین حدود ۳۷ متر |
| کاربری | مسجد و مدرسهی علوم دینی (فعال) |
| ورودی | رایگان |
موقعیت روی نقشه و مسیریابی
موقعیتِ دقیقِ مسجد سپهسالار روی نقشه؛ با یه کلیک میتونی از جایی که هستی بهش مسیریابی کنی.
مسجد سپهسالار کجاست و چطوری بریم؟
مسجد سپهسالار در ضلع جنوبشرقیِ میدان بهارستان و کنارِ ساختمانِ قدیمِ مجلس قرار داره. با مترو (ایستگاه بهارستان) بهراحتی میرسی.
بزرگترین مسجد-مدرسهی تهران
این بنا اولین و بزرگترین مسجد و مدرسهی تهرانه که در دورهی قاجار ساخته شد. در طراحیش از بناهای شاخصی مثل مسجد جامع اصفهان، مدرسهی چهارباغ اصفهان و حتی ایاصوفیهی استانبول الهام گرفته شده. طرحِ کلیش چهارایوانیه.
کاشیکاری و منارهها
تزییناتِ مسجد فوقالعادهست؛ کاشیکاریِ رنگی، یزدیبندی، مقرنس و کاسهبندی. منارههای بلندِ مسجد (بلندترینشون حدود ۳۷ متر) و گنبدِ خاصش، از دور هم چشمگیرن. این مسجد هنوز بهعنوانِ مدرسهی علوم دینی فعاله.
بهترین زمان بازدید
صبحها که نور به حیاط و کاشیکاریها میتابه، برای دیدن و عکاسی بهترینه. بهار و پاییز هوای دلنشینتری داره.
امکان بازدید عمومی را اول بررسی کن
این مجموعه مدرسهی عالی فعال و فضای مذهبیه و مثل موزهی گردشگری ساعت ورود ثابت برای همه نداره. کلاس، نماز، مراسم یا ملاحظات حفاظتی میتونه دسترسی را محدود کنه. قبل از مراجعه با مدیریت مجموعه هماهنگ شو و وعدهی یک وبلاگ قدیمی را مجوز ورود حساب نکن.
مسجد و مدرسه را با هم ببین
حجرهها، صحن، ایوانها و شبستانها نشان میدن بنا هم محل عبادت و هم آموزش دینی طراحی شده. وسط حیاط ارتباط این اجزا را پیدا کن. به فضای کلاس یا حجره بدون دعوت وارد نشو؛ کاربری زندهی بنا بر کنجکاوی گردشگر اولویت داره.
هشت مناره و چند گنبد
تعداد زیاد منارهها و گنبدهای فرعی، خط آسمان مجموعه را متمایز کرده. از فاصلهی مناسب تناسب آنها با صحن را ببین و بعد سراغ کاشی و آجر برو. برای زاویهی بهتر وارد ساختمان دولتی یا حریم بستهی اطراف نشو.
پیوند معماری ایرانی و عثمانی
در توصیف بنا معمولاً از تأثیر مسجدهای عثمانی در کنار الگوی مدرسهـمسجد ایرانی حرف زده میشه. این تأثیر را در ترکیب حجمها و تعداد منارهها بررسی کن، نه اینکه کل بنا را «عثمانی» بنامی. صحن و ایوانها همچنان منطق معماری ایرانی روشنی دارن.
کاشی و کتیبه
به رنگ، خط، قاببندی و محل قرارگیری کتیبهها توجه کن. متن کتیبه میتونه تاریخ ساخت یا وقف را روشن کنه و از روایت شفاهی دقیقتر باشه. از زوم استفاده کن، به دیوار تکیه نده و برای لمس کاشی از محدودهی مجاز خارج نشو.
آداب حضور
پوشش متناسب داشته باش، تلفن را بیصدا کن و وقت نماز عکاسی و رفتوآمد را متوقف کن. از چهرهی طلاب و نمازگزاران بدون اجازه عکس نگیر. ورود گروه بزرگ، سهپایه یا عکاسی حرفهای حتماً به هماهنگی قبلی نیاز داره.
بهارستان را موضوعی ببین
در صورت امکان، بازدید را با مجلس قدیم، عمارت مسعودیه یا بناهای پیرامون بهارستان ترکیب کن. اما دسترسی هر ساختمان جداست و نباید برنامه را بر ورود قطعی به همه بناها بنا کنی. حملونقل عمومی از خودرو شخصی و پارک آسانتره.
اگر ورود ممکن نبود
نمای بیرونی را از فضای عمومی و بدون ایجاد مزاحمت ببین و به محدودیت احترام بذار. تلاش برای عبور از نگهبانی یا پرداخت وجه به واسطه درست نیست. منابع معماری، تصاویر آرشیوی و تور رسمی جایگزین بهتری از ورود غیرمجازن.
چند تا نکتهی کاربردی
- پوششِ مناسب رو رعایت کن (مکانِ مذهبی و آموزشی فعاله).
- به کاشیکاری، مقرنس و منارهها دقت کن.
- بازدید رو با بناهای تاریخیِ بهارستان ترکیب کن.
- ورود رایگانه.
گنبدِ ۳۴ متری روی دهانهی ۱۵ متری، سفارشِ میرزا حسینخانِ سپهسالار
این مسجد و مدرسه که در دورهی ناصرالدینشاه قاجار، در سالِ ۱۲۹۶ هجری قمری (۱۲۵۷ خورشیدی) و به توصیهی «حاجی پیرزادهی نائینی» شروع به ساخت شد، یه پروژهی مهمِ خانوادگیه: «میرزا حسینخانِ سپهسالار قزوینی» (وزیرِ امورِ خارجه و جنگِ وقت) آغازش کرد، و پس از مرگش، برادرش «میرزا یحییخانِ مشیرالدوله» تکمیلش رو ادامه داد. طراح و ناظرِ بنا «میرزا مهدیخانِ شقاقی، ممتحنالدوله» بود و سازندهی اصلی هم «ابوالحسنخانِ معمارباشی». مشخصاتِ ساختاری گنبد فوقالعادهست: دهانهی گنبد ۱۵ متر و بلندیِ کلیِ گنبد ۳۴ متره — و مساحتِ کلِ بنا نزدیک به ۱۶۰۰ مترمربعه. این مسجد در کنارِ عمارتِ بهارستان (مجلسِ شورای ملیِ سابق) قرار داره و پس از انقلاب با نامِ «مسجد آیتالله مطهری» هم شناخته میشه.
اعتبار تصویر شاخص: ویکیمدیا کامانز، مجوز CC BY-SA 4.0.
نویسندهی سفر و گردشگری — نویسنده و سرپرست محتوای زِدفلای.
دیدن همهی نوشتهها ←هتلهای پیشنهادی تهران
مقالههای مرتبط
جاهای دیدنی تهران
تهران در شب کجا برویم؟ بهترین مسیرها و تفریحات شبانه
راهنمای انتخاب مسیر شبانه تهران براساس امنیت عملی، روشنایی، ساعت بازگشت، خانواده، حملونقل و آبوهوا؛ همراه با برنامههای آماده و نقشه گوگل و نشان.
جاهای دیدنی تهران
بهترین موزههای تهران؛ کدام موزه برای شما مناسبتر است؟
مقایسه کاربردی بهترین موزههای تهران براساس موضوع، زمان بازدید، کودک، دسترسی و میزان پیادهروی؛ همراه با ترکیبهای محلهای و نقشه گوگل و نشان.
جاهای دیدنی تهران
تهرانگردی در یک روز؛ مسیر پیاده از میدان مشق تا بازار
برنامه اجرایی مسیر پیاده میدان مشق تا بازار تهران با ترتیب توقفها، زمان واقعی، انتخاب میان موزهها، کاخ گلستان، غذا، مترو و نقشه گوگل و نشان.