رفتن به محتوا
جاهای دیدنی شیراز

نقش رستم؛ آرامگاه‌های صخره‌ای پادشاهان هخامنشی + فاصله، ساعت بازدید و نکات

نقش رستم؛ آرامگاه‌های صخره‌ای پادشاهان هخامنشی + فاصله، ساعت بازدید و نکات

نقش رستم یکی از باشکوه‌ترین محوطه‌های باستانیِ ایرانه؛ جایی که آرامگاه‌های صخره‌ایِ چهار پادشاهِ بزرگِ هخامنشی (از جمله داریوش بزرگ) به‌صورتِ صلیبی‌شکل در دلِ کوه کنده شدن. پایینِ آرامگاه‌ها هم نقش‌برجسته‌های فاخرِ دوره‌ی ساسانی قرار داره. تو این مطلب از زدفلای کامل می‌ریم سراغش؛ از آرامگاه‌ها و نقش‌برجسته‌ها تا فاصله، ساعت بازدید و نکات.

اطلاعات ضروری و مهم

عنواناطلاعات
نامنقش رستم
آدرساستان فارس، نزدیکِ مرودشت (حدود ۱۰ کیلومتری تخت جمشید)
فاصله از شیرازحدود ۷۰ کیلومتر
آرامگاه‌هاداریوش بزرگ، خشایارشا، اردشیر یکم، داریوش دوم
نقش‌برجسته‌هاصحنه‌های پیروزیِ دوره‌ی ساسانی
بنای دیگرکعبه‌ی زرتشت (کاربری نامشخص)
ساعت بازدیدنیمه‌ی اول سال ۸ تا ۱۸:۳۰، نیمه‌ی دوم ۸ تا ۱۷:۳۰
ورودیبلیت‌دار

موقعیت روی نقشه و مسیریابی

موقعیتِ دقیقِ نقش رستم روی نقشه؛ با یه کلیک می‌تونی از جایی که هستی بهش مسیریابی کنی.

نقش رستم کجاست و چطوری بریم؟

نقش رستم در استان فارس و حدود ۷۰ کیلومتریِ شیراز، فقط حدود ۱۰ کیلومتر بعد از تخت جمشید قرار داره. به همین خاطر بهترین کار اینه که بازدیدش رو با تخت جمشید و پاسارگاد تو یه روز ترکیب کنی.

آرامگاه‌های صخره‌ای

چهار آرامگاهِ صخره‌ایِ صلیبی‌شکل در دلِ کوه کنده شدن که متعلق به داریوش بزرگ، خشایارشا، اردشیر یکم و داریوش دومن. نمای این آرامگاه‌ها با نقش‌برجسته‌های پادشاه و درباریان، شکوهِ هخامنشی رو نشون می‌ده.

نقش‌برجسته‌های ساسانی و کعبه‌ی زرتشت

پایینِ آرامگاه‌ها، نقش‌برجسته‌های فاخرِ دوره‌ی ساسانی هست؛ از جمله صحنه‌ی پیروزیِ شاپور اول بر امپراتورِ روم. وسطِ محوطه هم بنای مکعبیِ «کعبه‌ی زرتشت» قرار داره که کاربریِ دقیقش هنوز روشن نیست.

بهترین زمان بازدید

پاییز تا بهار که هوا معتدله، بهترین فصله. صبح یا عصر برای فرار از گرما و نورِ خوب مناسبن. ساعت بازدید فصلیه.

محوطه سه دوره‌ی بزرگ را کنار هم داره

در نقش رستم آثار ایلامی، آرامگاه‌های هخامنشی و نقش‌برجسته‌های ساسانی کنار هم دیده می‌شن. بازدید را فقط به چهار آرامگاه محدود نکن. این هم‌جواری اجازه می‌ده تغییر زبان قدرت و تصویر شاهی را در بیش از هزار سال مقایسه کنی.

آرامگاه داریوش یکم

کتیبه‌ها امکان شناسایی این آرامگاه را می‌دن و نمای صلیبی آن الگویی برای آرامگاه‌های دیگر شده. در بالای ورودی، شاه، سکوی حاملان و نمادهای آیینی را از دوربین دوچشمی ببین. دسترسی به اتاقک‌ها عمومی نیست.

سه آرامگاه دیگر

آرامگاه‌های خشایارشا، اردشیر یکم و داریوش دوم معمولاً بر اساس جایگاه و مقایسه‌ی تاریخی شناسایی می‌شن. نام‌ها را با تابلو محوطه تطبیق بده. همه‌ی آرامگاه‌ها کتیبه‌ی شناسایی یکسان ندارن و قطعیت انتساب‌ها برابر نیست.

نمای آرامگاه چه می‌گه؟

ستون‌ها و نمای کاخ‌مانند، تخت نمادین و صف نمایندگان سرزمین‌ها، تصویر شاهنشاهی را می‌سازن. اول طرح کلی را ببین و بعد جزئیات. برای نزدیک‌شدن از حصار عبور نکن؛ زوم ابزار مناسب‌تریه.

کعبه زرتشت

نام امروزی بنا نباید کاربری آن را قطعی جلوه بده. درباره‌ی کاربردش فرضیه‌های مختلفی مطرح شده و کتیبه‌های ساسانی روی دیواره‌ها ارزش تاریخی مهمی دارن. آن را بی‌دلیل آتشکده یا آرامگاه قطعی معرفی نکن.

نقش پیروزی شاپور اول

صحنه‌ی شاپور با امپراتوران روم یکی از اسناد تصویری مهم دوره‌ست. حالت ایستادن و زانو‌زدن شخصیت‌ها و تفاوت تاج و لباس را ببین. روایت دقیق هویت هر رومی را از تابلو معتبر بخون.

نقش بهرام دوم و نبردها

چند صحنه‌ی ساسانی موضوع‌های متفاوتی مثل نبرد، دربار و اعطای مقام دارن. همه را «پیروزی بر روم» ننام. ترتیب زمانی و نام شاهان را از راهنما بگیر و روی تفاوت تاج‌ها تمرکز کن.

نقش ایلامیِ زیر نقش‌های بعدی

بخشی از نقش قدیمی‌تر ایلامی با مداخله‌ی ساسانی تغییر کرده و همین هم‌پوشانی نشان می‌ده محوطه در دوره‌های مختلف دوباره معنا یافته. خطوط کم‌رنگ را با نور مایل و زوم ببین و برای لمس به صخره نزدیک نشو.

فرونشست و آب‌های سطحی

دشت مرودشت با افت آب زیرزمینی و شکاف‌های زمین درگیره و سامان‌دهی آب باران پیرامون محوطه اهمیت حفاظتی داره. وارد ترک، گودال یا مسیر بسته نشو. محدودیت موقت بازدید برای ایمنی و حفاظت است و نباید دور زده بشه.

نور و گرما

صبح یا عصر، سایه‌ها برجستگی نقش‌ها را بهتر نشون می‌دن. محوطه باز و کم‌سایه‌ست؛ آب، کلاه و ضدآفتاب داشته باش. در بارندگی از دیواره و آبراه فاصله بگیر و نزدیک ریزش احتمالی توقف نکن.

ترکیب با نقش رجب و تخت جمشید

سه محوطه نزدیک‌اند اما هرکدام زمان مستقل می‌خوان. صبح تخت جمشید، سپس نقش رستم و در صورت انرژی نقش رجب برنامه‌ی رایجیه؛ ساعت آخر پذیرش و خستگی گروه را حساب کن. تعداد مقصد را به قیمت ندیدن جزئیات زیاد نکن.

حفاظت و عکاسی

روی سنگ یادگاری ننویس، چیزی از زمین برندار و از مانع عبور نکن. پهپاد و عکاسی حرفه‌ای مجوز می‌خوان. برای نقش‌های بلند، دوربین دوچشمی یا لنز زوم همراه ببر و زمان بازبودن را همان روز بررسی کن.

چند تا نکته‌ی کاربردی

  • بازدید رو با تخت جمشید ترکیب کن (۱۰ کیلومتر فاصله).
  • کلاه و آب همراهت باشه (محوطه آفتاب‌گیره).
  • به نقش‌برجسته‌های ساسانیِ پایین هم دقت کن.
  • ورودی بلیت‌داره؛ ساعت فصلیه.

چهار آرامگاهِ هخامنشی، صحنه‌ی شکستِ والریان و کعبه‌ی زرتشتِ مرموز

چیزی که نقش رستم رو در ردیفِ مهم‌ترین محوطه‌های باستان‌شناسیِ ایران قرار داده، تجمعِ آثاری از چند دوره‌ی تاریخی در یه نقطه‌ست. در سینه‌ی کوهِ رحمت، چهار آرامگاهِ دخمه‌ایِ هخامنشی کنده شده که متعلق به داریوشِ بزرگ، خشایارشا، اردشیرِ یکم و داریوشِ دوم هستن. در پایینِ این آرامگاه‌ها، نقش‌برجسته‌های شاخصِ ساسانی قرار داره — معروف‌ترین‌اش، صحنه‌ای از شاپور یکم در حالِ به‌رخ کشیدنِ شکستِ امپراتورِ روم، «والریان»، در جنگِ ادسا (در سالِ ۲۶۰ میلادی) — یعنی این محوطه شاهدِ بصریِ یکی از مهم‌ترین پیروزی‌های نظامیِ تاریخِ ایرانه. در همین محوطه، «کعبه‌ی زرتشت»، یه بنای سنگیِ برج‌مانند هم وجود داره که احتمالاً به دوره‌ی هخامنشی برمی‌گرده و کاربردش تاکنون مشخص نشده — برخی پژوهشگران معتقدن آتشکده، خزانه‌ی سنّتی یا آرامگاه بوده. روی سه گوشه‌ی این کعبه، دو کتیبه از شاپور یکم و کرتیر نوشته شده. به همین جمعِ آثار، نقش رستم میراثِ تاریخیِ پیوسته از هخامنشی تا ساسانی رو در یه چشم‌انداز قرار می‌ده.

پرسش‌های متداول

نقش رستم چقدر از شیراز فاصله دارد؟

حدودِ ۷۰ کیلومتر از شیراز؛ و فقط حدودِ ۱۰ کیلومتر از تخت‌جمشید، برای همین معمولاً هر دو را یک روز می‌بینند.

در نقش رستم چی می‌بینیم؟

آرامگاهِ صخره‌ایِ چند پادشاهِ هخامنشی (از جمله داریوش بزرگ) و سنگ‌نگاره‌های باشکوهِ دوره‌ی ساسانی.

ساعت و ورودی؟

بازدید بلیت‌دار و در ساعاتِ روز است.

اعتبار تصویر شاخص: ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY-SA 3.0.

هتل‌های پیشنهادی شیراز

همه ←

مقاله‌های مرتبط

همه ←