رفتن به محتوا
جاهای دیدنی تهران

کتابخانه و موزه ملی ملک تهران؛ گنجینه‌ی نسخه‌های خطی و آثار هنری + آدرس، ساعت بازدید و نکات

کتابخانه و موزه ملی ملک تهران؛ گنجینه‌ی نسخه‌های خطی و آثار هنری + آدرس، ساعت بازدید و نکات

کتابخانه و موزه ملی ملک یکی از غنی‌ترین گنجینه‌های فرهنگیِ ایرانه؛ موقوفه‌ای که حاج حسین آقا ملک، از واقفانِ بزرگ، به ملت اهدا کرد. این مجموعه یکی از شش گنجینه‌ی بزرگِ نسخه‌های خطیِ کشوره و در کنارش تمبر، سکه، نگارگری و آثارِ هنریِ نفیس هم داره. تو این مطلب از زدفلای کامل می‌ریم سراغش؛ از گنجینه و بخش‌ها تا آدرس، ساعت بازدید و نکات.

اطلاعات ضروری و مهم

عنواناطلاعات
نامکتابخانه و موزه ملی ملک
آدرستهران، نزدیکِ میدان امام خمینی، سردر باغ ملی، خیابان ملل متحد (میدان مشق)
ویژگیبزرگ‌ترین کتابخانه‌ی وقفیِ ایران
گنجینه‌ی خطیحدود ۱۹ هزار نسخه‌ی خطی (از شش گنجینه‌ی بزرگِ کشور)
بخش‌های دیگرتمبر و سکه، نگارگری، خوشنویسی، فرش و آثارِ هنری
ساعت بازدیدحدود ۸:۱۵ تا ۱۶:۴۵ (فصلی؛ پنجشنبه‌ها کوتاه‌تر)
روزهای تعطیلجمعه و تعطیلاتِ رسمی
ورودیبلیت‌دار

موقعیت روی نقشه و مسیریابی

موقعیتِ دقیقِ کتابخانه و موزه ملی ملک روی نقشه؛ با یه کلیک می‌تونی از جایی که هستی بهش مسیریابی کنی.

موزه ملک کجاست و چطوری بریم؟

کتابخانه و موزه ملی ملک در محدوده‌ی سردر باغ ملی و نزدیکِ میدان امام خمینی قرار داره. با مترو (ایستگاه امام خمینی) و کمی پیاده‌روی به سمتِ غرب، بهش می‌رسی.

بزرگ‌ترین کتابخانه‌ی وقفیِ ایران

این مجموعه رو حاج حسین آقا ملک وقف کرد و حالا بزرگ‌ترین کتابخانه‌ی وقفیِ ایرانه. گنجینه‌ی نسخه‌های خطیش (حدود ۱۹ هزار نسخه) اون رو به یکی از شش گنجینه‌ی بزرگِ نسخِ خطیِ کشور تبدیل کرده؛ بعضی نسخه‌ها صدها سال قدمت دارن.

بخش‌های موزه

علاوه بر کتابخانه، موزه بخش‌های متنوعی داره؛ گنجینه‌ی تمبر و سکه، نگارگری و خوشنویسی (با آثارِ استادانِ بزرگ)، فرش و آثارِ هنریِ نفیس. تنوعِ آثار، بازدید رو برای هر سلیقه‌ای جذاب می‌کنه.

بهترین زمان بازدید

هر فصلی مناسبه چون موزه سرپوشیده‌ست. جمعه‌ها و تعطیلاتِ رسمی تعطیله؛ ساعتِ کاری هم فصلیه، پس از قبل چک کن.

ملک چطور شکل گرفت؟

حاج حسین آقا ملک مجموعه و کتابخانه‌اش را وقف آستان قدس رضوی کرد تا استفاده‌ی عمومی و پژوهشی پیدا کنه. این پیشینه را هنگام دیدن آثار به یاد داشته باش؛ موزه حاصل گردآوری شخصی صرف نیست، بلکه نمونه‌ای مهم از وقف فرهنگی و تبدیل مالکیت خصوصی به نهاد عمومی محسوب می‌شه.

نسخه‌ی خطی را از جلد تا انجامه ببین

در نسخه‌ها فقط دنبال قدمت نباش. خط، کاغذ، تذهیب، جدول‌کشی، مهر مالکیت و انجامه اطلاعات تولید و سفر کتاب را نشون می‌دن. نور تالار عمداً کمه و صفحات نمایش‌داده‌شده ممکنه دوره‌ای عوض بشن؛ فلاش نزن و انتظار دیدن یک نسخه‌ی خاص را قطعی ندون.

سکه‌ها تاریخ فشرده‌ان

نام فرمانروا، عنوان، خط، فلز و محل ضرب می‌تونن تغییر قدرت و اقتصاد را نشان بدن. یک سکه را از دو رو بررسی کن و تاریخش را با رویداد دوره پیوند بده. بزرگ‌نمایی نمایشگر یا ذره‌بین موزه برای جزئیات بهتر از چسباندن صورت به ویترینه.

تمبر و اسناد

تمبرها درباره‌ی ارتباطات، تصویر رسمی دولت و فناوری چاپ حرف می‌زنن. در اسناد، نوع کاغذ، مُهر، امضا و ساختار اداری را ببین. متن قدیمی ممکنه دشوار باشه؛ توضیح موزه را بخون و برداشت آزاد را جای خوانش کارشناسی ننشان.

آثار هنری و لاکی

قلمدان، جلد، نگاره و آثار لاکی در ابعاد کوچک جزئیات زیادی دارن. به لایه‌ی زمینه، نقش، خوشنویسی و کاربرد شیء توجه کن. آثار حساس به نور و رطوبت‌اند و جابه‌جایی در چیدمان طبیعیه؛ لمس ویترین یا نورانداختن مستقیم به حفاظت کمک می‌کنه.

کتابخانه برای پژوهشگر

دسترسی به مخزن با بازدید موزه فرق داره و ممکنه عضویت، ثبت درخواست یا معرفی‌نامه بخواد. فهرست منابع را پیش از مراجعه جست‌وجو کن و درباره‌ی تصویر دیجیتال یا حق انتشار سؤال کن. حضور در تالار نمایش، اجازه‌ی ورق‌زدن نسخه‌ی اصل نیست.

یک مسیر دو ساعته

ابتدا داستان واقف، بعد نسخه‌ها، سکه و تمبر، و در پایان هنرهای تزیینی را ببین. اگر وقت محدوده یک مجموعه را عمیق انتخاب کن. ساختمان نزدیک میدان مشقه و می‌شه با موزه ملی یا سردر باغ ملی ترکیبش کرد، اما ساعات مستقل رو فراموش نکن.

قواعد بازدید

کوله و وسایل حجیم را طبق دستور تحویل بده، خوراکی وارد تالار نکن و عکاسی را از مسئول بپرس. برای ویلچر درباره‌ی ورودی مناسب تماس بگیر. روزهای تعطیل و آخرین پذیرش ممکنه تغییر کنن؛ برنامه‌ی تازه‌ی خود مؤسسه را معیار قرار بده.

چند تا نکته‌ی کاربردی

  • گنجینه‌ی نسخه‌های خطی و نگارگری رو از دست نده.
  • جمعه‌ها تعطیله؛ روز دیگه برو.
  • بازدید رو با سردر باغ ملی و موزه‌های نزدیک ترکیب کن.
  • ورودی بلیت‌داره.

۱۹ هزار نسخه‌ی خطی و وقفِ ۱۳۱۶ به آستان قدس رضوی

این مجموعه یه شناسنامه‌ی متفاوت در فرهنگِ ایران داره؛ نخستین موزه‌ی «وقفیِ خصوصیِ» ایرانه. حسین‌آقا ملک — تاجر و وقف‌گرِ بنیان‌گذار — در سالِ ۱۳۱۶ خورشیدی کلِ این مرکز رو به همراه املاک و مستغلاتش به آستانِ قدسِ رضوی وقف کرد. در تیرماهِ ۱۳۲۳ هم یه قطعه زمینِ بزرگ در باغِ ملیِ تهران برای ساختمانِ جدیدِ کتاب‌خانه و موزه وقف شد. مهم‌ترین گنجِ این کتاب‌خانه، مجموعه‌ای از ۱۹ هزار عنوان نسخه‌ی خطیِ نادر و نفیسه — به همین خاطر یکی از شش گنجینه‌ی بزرگِ نسخه‌های خطیِ ایران به حساب می‌آد. ساختمانِ امروزی در سالِ ۱۳۶۴ شروع و در ۱۳۷۵ تکمیل شد. علاوه بر مخزنِ کتاب‌های خطی، در داخلِ مجموعه بخش‌های موزه‌ایِ تخصصی شاملِ مسکوکات، تمبر، خوشنویسی، نگارگری و سفال هم وجود داره — برای کسی که به تاریخِ هنر و کتاب‌سازیِ ایران علاقه‌مند باشه، چندساعت‌گردی می‌طلبه.

اعتبار تصویر شاخص: ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY-SA 4.0.

هتل‌های پیشنهادی تهران

همه ←

مقاله‌های مرتبط

همه ←