خانه اردکانی مشهد از خانههای تاریخی مشهد با قدمت اواخر قاجار است و با نام «خانه دولابیان» هم شناخته میشود. این بنا هنوز کاربری مسکونی خود را حفظ کرده است. در ادامه این مطلب از زدفلای همراه ما باشید.
اطلاعات ضروری و مهم
| عنوان | اطلاعات |
| آدرس | خراسان رضوی، مشهد، بلوار وحدت، خیابان شهید سالاری مقدم، کوچه صفار هروی |
| موقعیت | منطقه مرکزی مشهد، نزدیک حرم امام رضا (ع) |
| نامهای دیگر | خانه دولابیان |
| دوره ساخت | اواخر قاجار (با بخشهایی مربوط به اوایل پهلوی) |
| زیربنا | حدود ۱۱۰۰ مترمربع |
| وضعیت ثبتی | ثبت ملی در ۱۱ مرداد ۱۳۸۴، خروج از فهرست آثار ملی در ۱۳۹۱ |
| مالک اولیه | مرحوم حسین اردکانی (تاجر پشم، پنبه، روغن و…) |
| خرید توسط خانواده بعدی | خانواده دولابیان در سال ۱۳۵۳ |
| ساعت بازدید | ۸:۰۰ تا ۱۴:۰۰ / ۱۶:۰۰ تا ۱۹:۰۰ |
| قیمت بلیط | رایگان نیست (عدد اعلام نشده) |
| مدت زمان پیشنهادی بازدید | ۱ تا ۲ ساعت |
| امکانات | قهوهخانه سنتی، عکاسخانه سنتی، حضور راهنما در ساعات فعالیت |
خانه اردکانی مشهد کجاست؟
خانه اردکانی مشهد در بلوار وحدت، خیابان شهید سالاری مقدم و کوچه صفار هروی قرار دارد. فاصله آن تا حرم امام رضا (ع) کوتاه است و با پیادهروی قابل دسترسی است.
دسترسی با اتوبوس و حملونقل عمومی مشهد امکانپذیر است. در اطراف بنا، آرامگاه پیر پالاندوز و خانه تاریخی توکلی هم قرار دارند.
معماری و ساخت خانه اردکانی مشهد
ساخت بنا به اواخر قاجار مربوط است و معماری آن تحت تأثیر معماری روسی معرفی شده است. نمونههای این تأثیر در گچبریها، مجسمهها، کاشیهای هفترنگ و تندیسهای فرشتگان ذکر شده است.
ورودی بنا دارای سکوهای قدیمی در دو طرف در است و سردر کاشیکاری دارد. پس از ورود، مسیر دالان پیچوخمدار به حیاط مرکزی میرسد. در مرکز حیاط یک حوض قرار دارد و چهار باغچه کوچک اطراف آن ساخته شده است.
در سه ضلع حیاط، ساختمانهای دوطبقه وجود دارد. دو ضلع برای ساکنان و یک ضلع برای اقامت خدمه طراحی شده است. بنا کمی پایینتر از سطح ساختمانهای اطراف ساخته شده است.
ویژگیهای خاص بنا در خانه اردکانی مشهد
خانه اردکانی مشهد عناصر اصلی خانههای سنتی ایرانی را دارد. موارد اعلامشده شامل حیاط مرکزی، تابستاننشین، زمستاننشین، تنورخانه، آبانبار، حوضخانه و شاهنشین است.
تقسیمبندی تابستاننشین و زمستاننشین در این بنا بهعنوان ویژگی شاخص مطرح شده است. بخش زمستاننشین با اتاقهای کمعرضتر و بخش تابستاننشین با اتاقهای وسیعتر معرفی شده است.
آشپزخانه در زیرزمین بخش زمستاننشین ساخته شده است تا گرمای مطبخ به گرمشدن فضای بالایی کمک کند. دیوارها ضخامت بیشتری نسبت به برخی خانههای دیگر مشهد دارند تا کنترل دما بهتر انجام شود.
در متن منبع، وجود اولین شومینه ساختهشده در مشهد و اولین حمام خصوصی مشهد در این خانه ذکر شده است. همچنین وجود اتاقهای بادگیر برای گردش هوا و نقش حوض حیاط در خنکسازی فضا آمده است.
ایوان بزرگ در بخش غربی بنا با ستونهای متعدد معرفی شده است. بخاریهای دیواری در برخی قسمتهای زمستانی برای گرمایش ذکر شدهاند. آبانبار بنا تخریب شده و اجزایی از آن بهصورت جداگانه باقی مانده است.
بخشهای اصلی خانه اردکانی مشهد
| بخش/فضا | توضیح |
| زمستاننشین | مناسب فصل سرد، آشپزخانه زیرزمین، اتاقهای کمعرض، اجزای گرمایشی |
| تابستاننشین | مناسب فصل گرم، اتاقهای وسیعتر، کمک به تهویه با بادگیر |
| حیاط مرکزی | حوض مرکزی و چهار باغچه کوچک |
| شاهنشین | از اجزای کالبدی ذکرشده بنا |
| تنورخانه | از اجزای کالبدی ذکرشده بنا |
| حوضخانه | از اجزای کالبدی ذکرشده بنا |
| فضای خدمه | یک ضلع حیاط برای اقامت خدمه |
اطلاعات بازدید از خانه اردکانی مشهد
بازدید از خانه اردکانی مشهد نیاز به خرید بلیط دارد و رایگان نیست، اما مبلغ دقیق اعلام نشده است. ساعت بازدید دو نوبت دارد: ۸ تا ۱۴ و ۱۶ تا ۱۹.
امکانات بازدید شامل قهوهخانه سنتی و عکاسخانه سنتی است. در ساعات فعالیت، راهنما برای ارائه توضیحات حضور دارد. زمان پیشنهادی برای بازدید کامل ۱ تا ۲ ساعت اعلام شده است.
جمعبندی
خانه اردکانی مشهد (خانه دولابیان) بنای تاریخی نزدیک حرم در بلوار وحدت است و حدود ۱۱۰۰ مترمربع زیربنا دارد. این بنا در ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ ثبت ملی شد و در ۱۳۹۱ از فهرست آثار ملی خارج شد.
خانه دارای حیاط مرکزی، تابستاننشین و زمستاننشین، شاهنشین و فضاهای خدماتی است و هنوز کاربری مسکونی خود را حفظ کرده است. ساعت بازدید ۸ تا ۱۴ و ۱۶ تا ۱۹ است و بازدید با بلیط انجام میشود.
دیدگاهتان را بنویسید