رفتن به محتوا
جاهای دیدنی همدان

تپه هگمتانه همدان؛ پایتخت کهنِ ماد و محوطه‌ی باستانی + آدرس و بازدید

تپه هگمتانه همدان؛ پایتخت کهنِ ماد و محوطه‌ی باستانی + آدرس و بازدید

تپه هگمتانه قلبِ تاریخیِ همدان و یکی از کهن‌ترین محوطه‌های باستانیِ ایرانه؛ جایی که زمانی پایتختِ ماد (اکباتان) قرار داشت. این محوطه‌ی وسیعِ باستانی با بقایای دیوارها، خونه‌ها و خیابان‌بندیِ منظمش، یه موزه‌ی روبازِ تاریخه. موزه‌ی هگمتانه هم کنارشه. تو این مطلب از زدفلای کامل می‌ریم سراغش؛ از تاریخچه و کاوش‌ها تا آدرس، ساعت بازدید و نکته‌های کاربردی.

اطلاعات ضروری و مهم

عنواناطلاعات
نامتپه هگمتانه (اکباتان)
آدرسهمدان، مرکز شهر، خیابان اکباتان
قدمتاز دوران ماد (حدود ۲۸۰۰ سال)
اهمیتپایتختِ ماد، یکی از کهن‌ترین شهرهای ایران
ویژگیمحوطه‌ی باستانی با خیابان‌بندیِ منظم و دیوارها
بخش‌هامحوطه‌ی کاوش، موزه‌ی هگمتانه، بناهای قدیمی
ساعت بازدیدهمه‌روزه ۹ تا ۱۸
ورودیبلیت‌دار

موقعیت روی نقشه و مسیریابی

موقعیتِ دقیقِ تپه هگمتانه همدان روی نقشه؛ با یه کلیک می‌تونی از جایی که هستی بهش مسیریابی کنی.

تپه هگمتانه کجاست و چطوری بریم؟

تپه هگمتانه درست تو مرکز همدان و خیابان اکباتان قرار داره. دسترسی باهاش راحته و چون مرکزیه، می‌تونی بازدیدش رو با گشت تو شهر و بازار ترکیب کنی.

پایتختِ کهنِ ماد

هگمتانه (که یونانی‌ها بهش «اکباتان» می‌گفتن) پایتختِ سلسله‌ی ماد بود؛ یعنی یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران با قدمتی حدود ۲۸۰۰ سال. این شهر بعدها پایتختِ تابستانیِ هخامنشیان و محل مهمی برای اشکانیان و ساسانیان هم شد.

چی این‌جا می‌بینی؟

کاوش‌های باستان‌شناسی، بقایای یه شهرِ منظم با خیابان‌بندیِ شطرنجی، خونه‌های آجری و دیوارهای دفاعی رو آشکار کرده. تو محوطه، موزه‌ی هگمتانه هم هست که اشیای کشف‌شده رو نشون می‌ده.

بهترین زمان بازدید

بهار و پاییز که هوای همدان معتدله، بهترین فصله. ساعت بازدید همه‌روزه ۹ تا ۱۸ ست. یه راهنمای محلی می‌تونه بازدید رو جذاب‌تر کنه.

آیا هگمتانه حتماً پایتخت مادهاست؟

همدان با اکباتانِ منابع تاریخی پیوند داده می‌شه، اما نسبت دادن مستقیم همه‌ی لایه‌های کاوش‌شده‌ی تپه به پایتخت مادها محل بحث پژوهشیه. یافته‌های آشکارشده دوره‌های مختلف، به‌ویژه دوره‌های پس از ماد، رو هم شامل می‌شن. عنوان مشهور رو با این احتیاط توضیح بده.

شبکه‌ی منظم معماری

دیوارها، گذرها و واحدهای تکرارشونده از سازمان شهری خبر می‌دن. از سکوی بازدید طرح کلی رو ببین و بعد جزئیات رو دنبال کن. هر دیوار کوتاه رو اتاق مستقل یا کاخ ننام؛ تفسیر به نقشه و لایه‌نگاری نیاز داره.

کاوش با تخریب علمی فرق دارد

باستان‌شناس خاک، محل و ارتباط اشیا رو ثبت می‌کنه. برداشتن سفالِ سطحی یا کندن خاک این اطلاعات رو نابود می‌کنه. از مسیر خارج نشو و اگر چیزی دیدی بدون جابه‌جایی به مسئول اطلاع بده.

موزه‌ی هگمتانه

اشیا رو با محل کشف، دوره، جنس و کارکرد بخون. قدمت شیء با دیوار کنارش یکی نیست و همه‌ی آثار هم الزاماً از یک فصل کاوش نیستند. عکس برچسب کنار اثر کمک می‌کنه اطلاعات جابه‌جا نشه.

کلیساها و لایه‌های متأخر

محوطه فقط تاریخ باستان نداره و حضور جامعه‌ی ارمنی و بناهای مذهبی دوره‌های بعد بخشی از داستانه. این لایه‌ها رو مزاحم «شهر مادها» نبین؛ تداوم زندگی در مکان رو نشان می‌دن.

خشت و حفاظت

خشت در برابر باران، یخ و قدم انسان بسیار حساسه. پوشش‌های حفاظتی ممکنه منظره رو تغییر بدن، اما برای بقا ضروری‌اند. روی دیوار ننشین و از مانع عبور نکن.

زمان بازدید

دو تا سه ساعت برای محوطه و موزه کنار بذار. سایه محدود و زمستان سرد است؛ آب، کلاه یا لباس گرم داشته باش. بخش باز و ساعت موزه رو همان روز بررسی کن.

هگمتانه و شهر مدرن روی یکدیگرند

محوطه‌ی باستانی جدا از همدان امروز نیست و خیابان، خانه و زیرساخت روی لایه‌های تاریخی شکل گرفته. کاوش همیشه نمی‌تونه همه‌ی بافت رو کنار بزنه و حفاظت باید با زندگی ساکنان تعادل داشته باشه. از یک سکوی بلند مرز محوطه و شهر رو ببین؛ همین هم‌جواری توضیح می‌ده چرا تعیین گستره‌ی کامل شهر باستانی و حفظ منظر اون دشواره.

چند تا نکته‌ی کاربردی

  • به موزه‌ی هگمتانه هم حتماً سر بزن.
  • کفش راحت بپوش چون محوطه بزرگه.
  • با راهنمای محلی بازدید جذاب‌تره.
  • ورودی بلیت‌داره؛ ساعت ۹ تا ۱۸.

۳۰ هکتار و حصاری به قطرِ ۹ متر

محوطه‌ی هگمتانه روی هم حدودِ ۳۰ هکتار وسعت داره و حصارِ دفاعیِ شهرِ کهن، خودش از معجزه‌های مهندسیِ زمانِ خودش بود: قطرِ این حصارِ خشتی-آجری حدودِ ۹ متر بوده و بخش‌های باقی‌مونده‌اش هنوز هم تا ۸ تا ۱۲ متر ارتفاع دارن. در طولِ مسیر، برج‌های نگهبانیِ بزرگ روی حصار قرار داشتن. نخستین کاوش‌های علمیِ مدرنِ این محوطه به سالِ ۱۹۱۳ میلادی برمی‌گرده، وقتی هیئتی از موزه‌ی لوور پاریس به سرپرستیِ شارل فوسیِ فرانسوی اولین حفاری‌های گسترده رو آغاز کرد. بخش بزرگی از اشیای کشف‌شده در همین موزه‌ی هگمتانه‌ی شرقِ تپه نگهداری می‌شن.

اعتبار تصویر شاخص: ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY-SA 4.0.

هتل‌های پیشنهادی همدان

همه ←

مقاله‌های مرتبط

همه ←